AGAT MUSZLOWY (TURRITELLA) - OTOCZAK - 30-40 mm

Agat Turritella to tradycyjna nazwa handlowa skały zawierającej liczne skamieniałe muszle słodkowodnych ślimaków Elimia tenera. Pomimo nazwy nie są to przedstawiciele rodzaju Turritella, obejmującego ślimaki morskie.

Utrwalona w handlu nazwa „Turritella agate” jest historycznie błędna. Przez wiele lat sądzono, że widoczne w kamieniu muszle należą do morskich ślimaków z rodzaju Turritella. W rzeczywistości są to przede wszystkim słodkowodne ślimaki Elimia tenera z rodziny Pleuroceridae. Prawdziwe Turritella żyją w środowisku morskim, natomiast ślimaki zachowane w tym materiale zamieszkiwały eoceńskie jeziora. Mimo wyjaśnienia pomyłki stara nazwa tak mocno zakorzeniła się w handlu i kolekcjonerstwie, że jest używana do dziś.

Materiał pochodzi z formacji Green River, której osady powstawały w rozległych systemach jeziornych na obszarze dzisiejszych stanów Wyoming, Utah i Kolorado w eocenie, około 48 milionów lat temu.

Ślimaki Elimia tenera zamieszkiwały środowiska słodkowodne. Po ich śmierci muszle gromadziły się w osadach dennych, gdzie ulegały pogrzebaniu i procesom fosylizacji. W trakcie diagenezy osady zostały zlityfikowane, a materiał muszli mógł ulegać przemianom mineralnym i częściowemu zastępowaniu przez krzemionkę.

Agat Turritella nie zawsze jest agatem w ścisłym znaczeniu mineralogicznym. Nazwa ta odnosi się przede wszystkim do wyglądu materiału, natomiast jego skład i stopień skrzemionkowania mogą być zróżnicowane. Nie należy więc utożsamiać wszystkich takich okazów z typowym, wstęgowo zbudowanym agatem.

Charakterystyczne spiralne wzory widoczne na wypolerowanych powierzchniach są przekrojami skamieniałych muszli ślimaków, a nie strukturami powstałymi podczas krystalizacji minerałów. Dzięki temu każdy otoczak stanowi niewielki zapis życia w eoceńskich jeziorach Ameryki Północnej.